Algemeen

Inleiding

Begin 2020 brak ook in Nederland de corona-pandemie uit. Dit heeft ertoe geleid dat landelijk en plaatselijk veel maatregelen getroffen zijn om de gezondheid van onze inwoners en de gezondheidszorg zoveel mogelijk te beschermen en om de financiële gevolgen van de coronamaatregelen voor bewoners, bedrijfsleven en (sport- en welzijns)organisaties zoveel mogelijk te beperken. De gemeenten maakten hiervoor in 2020 hoge kosten. Daar stonden grootschalige financiële rijksmaatregelen tegen over. Deze situatie loopt grotendeels door in 2021. Het jaar 2021 en de jaren daarna zullen daarbij in het teken staan van het doorvoeren van structurele maatregelen in gemeentelijk beleid en uitvoering. De exacte aard, impact en kosten van, en rijksvergoeding voor deze maatregelen zijn ongewis.

Kort na de eerste afgekondigde RIVM-maatregelen brachten we in de gemeente Steenbergen al een beperkt pakket aan steunmaatregelen naar buiten. Het eerste pakket aan maatregelen was met name gericht op de periode van de eerste weken. Veel rijksregelingen waren nog niet uitgewerkt. Veel bedrijven, instellingen en huishoudens verkeerden in directe liquiditeitsproblemen door het acuut wegvallen van omzet. Veel van de maatregelen gingen dan ook over het beschikbaar maken of houden van liquide middelen in die eerste weken. Zodat de periode tot aan het op gang komen van de rijksregelingen werd overbrugd.

De aanvullende kosten vanwege de coronacrisis konden niet zomaar worden opgevangen binnen de gemeentebegroting. De aanpak en de gevolgen van de crisis zijn een landelijk zorgpunt. Dit is een crisis die de gemeentelijke begroting te boven gaan. Daarmee is het ook logisch dat waar deze crisis extra kosten met zich meebrengt, deze kosten als mogelijk voor rekening van het Rijk komen.

Door de gevolgen van deze crisis heeft de gemeente Steenbergen vanuit de Algemene Reserve € 1.000.000 vrijgemaakt voor het in werking zetten van een steunfonds voor Steenbergen. Dit steunfonds heeft als doel:

  • het bieden van een vangnet voor onze inwoners en zelfstandig ondernemers die in de knel dreigen te komen;
  • het bieden van een vangnet op het moment dat onze maatschappelijke instellingen het hoofd niet meer boven water kunnen houden en dreigen om te vallen;
  • het geven van steun aan onze ondernemers op het moment dat zij in ernstige liquiditeitsproblemen komen en steunmaatregelen van de Rijksoverheid en banken geen oplossing bieden;
  • het zorgdragen voor voldoende dekking van de additionele inzet in de organisatie voor de bedrijfsvoering en de daarbij behorende aanvullende dienstverlening binnen de gemeente Steenbergen.

Bij het vaststellen van het maatregelenpakket voor de middellange termijn is een doorkijk gegeven in de te verwachten landelijke maatregelen en afspraken. Met het pakket aan maatregelen is er vooruit gekeken en weet de Steenbergse samenleving welk perspectief de gemeente biedt. Daarnaast is er aansluiting gezocht bij de reguliere P&C cyclus. In de Tussenrapportage 2020 zijn de uitgaven van de coronamaatregelen (peildatum 15 september 2020) financieel in beeld gebracht, de septembercirculaire en de decembercirculaiare van het Rijk is gepubliceerd en hierdoor is steeds meer duidelijk over de meest waarschijnlijke maatschappelijke en economische scenario’s.

Paragraaf weerstandsvermogen

Zoals aangegeven in deze paragraaf zijn de consequenties voor de langere termijn ongewis. We hebben te weinig informatie om daarvoor concrete risico inschattingen te maken. Wij monitoren voortdurend de ontwikkelingen, zowel op landelijk als lokaal niveau. Volgens afspraak wordt de raad regelmatig geïnformeerd over de stand van zaken, zowel inhoudelijk als financieel. Met het apart zetten van het bedrag van € 1 miljoen heeft de raad een belangrijke beheersmaatregel getroffen om het financieel risico op te kunnen vangen. Samen met de steunmaatregelen van het Rijk is het saldo van de coronareserve op dit moment toereikend om eventuele negatieve gevolgen op te kunnen vangen.

Financieel; reserve steunfonds corona

De gemaakte kosten in verband met de corona-maatregelen zijn in voldoende mate gecompenseerd door de reserve steunfonds Corona en de ontvangen extra Rijksgelden. Daarmee is er per saldo geen gerealiseerd financieel risico. Niet in te schatten is welke corona-maatregelen in 2021 nodig zijn, wat de kosten daarvan zullen zijn en in welke mate deze gecompenseerd worden door aanvullende Rijksgelden.

In onderstaande tabel, bijlage 1, zijn de totale financiële mutaties per onderdeel opgenomen die via de reserve steunfonds corona zijn afgehandeld. Het saldo van deze reserve bedraagt per 31 december 2020 723.445.

In onderstaande bijlages 2, 3 en 4 worden de verschillende specificaties van het maatregelenpakket korte en middellange termijn en de kosten van de eigen organisatie weergegeven.

Bijlage 4: Kosten organisatie

COVID-19

Omschrijving

Werkelijke kosten, stand 31 december

Schoonmaak/verzorging

37.518

Materialen Covid-19

1.618

Testen Coronavirus

405

Communicatiemiddelen

8.508

Inhuur

36.982

Verkiezingen

1.854

Jeugd

2.793

Detachering

-72.080

Totaal

17.598

Rijk

In onderstaand overzicht zijn de compensatie-uitkeringen van het Rijk 2020 in beeld gebracht.

De compensatie-uitkeringen van het Rijk zijn nog niet volledig: in 2021 is aanvullende informatie verstrekt over de onderwerpen inkomstenderving gemeenten, afvalinzameling, tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK) en perspectief jeugd en jongeren. Daarnaast wordt een deel van de compensatie-uitkeringen via vakdepartementen uitgekeerd. Het betreft compensatie voor zwembaden en ijsbanen, sportverenigingen, toezicht en handhaving en de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO).

Ontwikkeling WW-uitkeringen en bijstandsuitkeringen tijdens Covid-19 in Steenbergen

In onderstaande tabel is informatie opgenomen over de ontwikkeling van het aantal WW-uitkeringen in Nederland, West-Brabant en in de regio.

uitkeringen werkloosheidswet

dec. ‘20

dec. ‘19

jaarmutatie

ww %

Nederland

285.659

223.453

28%

3,1%

West-Brabant

11.683

9.211

27%

3,1%

Bergen op Zoom

1.266

1.006

26%

3,6%

Steenbergen

401

348

15%

2,8%

Woensdrecht

352

230

53%

3,2%

Eind december 2020 zijn er in Steenbergen 401 lopende WW-uitkeringen, een toename met 53 uitkeringen ten opzichte van een jaar geleden. Dit is een stijging van 15%. 2,8 Procent van de beroepsbevolking in Steenbergen ontvangt een WW-uitkering. Dit is 0,3% lager dan het gemiddelde in West-Brabant en Nederland.

Op 31 december 2020 ontvingen 326 huishoudens een bijstandsuitkering. Op 31 december 2019 waren dit 327 personen. Een daling van het klantenbestand in de gemeente Steenbergen met 1 persoon. Ten opzichte van vorig jaar is het aantal klanten in de leeftijdscategorie 27-37 procentueel het sterkst toegenomen (een stijging van 10%). De hoogste daling vond plaats bij de categorie 18-26 (een daling van 4%). De meeste klanten, 54% van het totaal aantal klanten, zijn ouder dan 49 jaar.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo-regeling)

In onderstaande tabel is informatie opgenomen over de ontwikkeling van het budget versus de uitgaven van de Tozo-regeling

Budget versus uitgaven

Budget

Uitgaven / Inkomsten

Nog beschikbaar

Tozo

€ 4.655.023

€ 1.720.504

€ 2.934.520

De Tozo-regeling geldt voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers, die financieel in de problemen komen door de coronacrisis. In 2020 hebben 525 Steenbergse ondernemers een beroep gedaan op de Tozo-regeling.

Maatschappij

Maatschappelijk is in 2020 de impact van de coronacrisis iedere dag voelbaar geweest. Door als gemeente nauw samen te werken was duidelijk wat wel en niet mogelijk was. We zetten de cultuurintermediair in om daarbij te ondersteunen. Verenigingen trekken wel aan de bel omdat zij inkomsten missen en in financiële problemen komen. Hiermee zijn gesprekken gevoerd en is maatwerk aangeboden. In het noodfonds is hiermee rekening gehouden. Huren van gemeentelijke accommodaties zijn voor 10 maanden kwijtgescholden of gecompenseerd.

In onderstaand tabel is een corona terugblik 2020 opgenomen.

Omschrijving

Uitvoering

Financieel

Onderwijs & Kinderopvang

  • Coördinerende rol Centrum Jeugd en Gezin (CJG) bij noodopvang kwetsbare kinderen tijdens lockdown
  • Compensatie ouderbijdrage peuteropbang voor ouders zonder kinderopvangtoeslag
  • Betalen noodopvang doelgroep kwetsbare kinderen 1e lockdown

Jeugd (preventie)

  • Intensieve samenwerking jongerenwerk, politie en AOV
  • Extra projecten rondom meedoen/meepraten/uitlaatklep
  • Openstelling jeugdhonk tbv kwetsbare doelgroep
  • Rijksbijdrage ‘Jeugd aan Zet’ (10K), tbv activiteiten jongeren – toegekend aan WijZijn Traverse

Jeugd (zorg)

  • Zoveel mogelijk regulier, binnen de richtlijnen van covid-19
  • Regionale financiële afspraken

Leerlingenvervoer

  • Uitvoering binnen de richtlijnen van covid-19; vervoer tbv kwetsbare leerlingen is opgepakt
  • Compensatie-afspraken

Sport(verenigingen)

  • Regelmatig contact / belangstelling / meedenken
  • Kwijtschelding huur gemeentelijke accommodaties

Gemeenschapshuizen

  • Gemeenschapshuizen zijn geopend geweest binnen richtlijnen
  • Regelmatig contact / belangstelling / meedenken
  • Niet van toepassing in 2020 en wordt middels het voorstel initiatiefsubsidie coronaondersteuning maatschappelijk veld opgepakt in 2021

Bibliotheek / TaalSteenbergen / andere welzijnsubsidies

  • Uitvoering binnen de richtlijnen van covid-19
  • Coulance prestatieafspraken 2020

Economie en ondernemers

De economie en daarmee de ondernemers zijn hard getroffen door de gevolgen van het coronavirus in 2020. Verschillende niveaus van crisis hebben ertoe geleid dat diverse lockdowns zijn ingevoerd.

In het begin van 2020 begon het met de sluiting van horeca, recreatiebedrijven en winkels. Medewerkers moesten zoveel als mogelijk thuiswerken en vergaderen. Iets wat tot dan nog sporadisch voorkwam. In het voorjaar / zomer was het mogelijk om de strenge maatregelen te versoepelen en ondernemers meer de ruimte te geven om te ondernemen. Dit was helaas van korte duur. Het einde van 2020 staat in het teken van een harde lockdown. Horeca, winkels en recreatiebedrijven moesten hun deuren sluiten. Alles ten behoeve van het terugdringen of voorkomen van het aantal besmettingen. Ondanks de noodzaak een grote klap voor de ondernemers.

Het Rijk heeft in navolging van de maatregelen diverse steunpakketten in het leven geroepen om de gevolgen voor ondernemers zoveel mogelijk te beperken. Verschillende regelingen zijn onder verantwoordelijkheid van de gemeente uitgevoerd. In het jaar 2020 hebben we natuurlijk in nauw contact gestaan met de ondernemers en hun vertegenwoordigers (KHN, Ons Steenbergen, ZLTO, Dinteloord Winkeloord en OPS). Alle maatregelen, zorg en hulp die er mogelijk waren hebben we met elkaar besproken. Als gemeente wil je – naast de steunpakketten van het Rijk - steunen waar mogelijk en dat hebben we ook gedaan. Zowel financieel als in activiteiten. Zo hebben we uitstel van betaling gegeven op de OZB en is de reclamebelasting uitgesteld en de terrashuur kwijtgescholden. Als gemeente hebben horecazaken meer terrasruimte kunnen aanvragen en zijn er terrasstoelen en -tafels beschikbaar gesteld. Onder ander op de Markt in Steenbergen is daardoor één groot terras ontstaan. Als gemeente zijn we continu in gesprek met de vertegenwoordigers van de Steenbergse ondernemer om samen te kijken wat kan en nodig is en dat blijven we doen in 2021.